Informacje o Gminie

Gmina Wasilków położona jest w centralno-wschodniej części województwa podlaskiego, w dolinie rzeki Supraśli.

Gmina graniczy z:

1) od południa graniczy z Białymstokiem,
2) od zachodu z gminą Dobrzyniewo Duże,
3) od północy z gminą Czarna Białostcka,
4) od wschodu z gminą Supraśl.

Według danych z 30 czerwca 2012 gminę zamieszkiwało 14.838 osób, a w mieście Wasilków zamieszkuje 10.306 mieszkańców.
Pierwsze ślady osadnictwa na terenie gminy pochodzą z okresu mezolitu. Pierwsza pisana wzmianka o Ziemi Wasilkowskiej pochodzi z 1358  roku, gdy Siemowit III i Kiejstut Giedyminowicz podpisali porozumienie dotyczące pogranicza Mazowsza i Litwy. Kolejny raz o tych terenach napisano w 1524 roku, gdy puszcza wasilkowska nazywana jest deserta Wasilkowo. W tym czasie Zygmunt I Stary puszcze w północno-wschodniej Litwie nadał swojej małżonce.
W gminie jest kilka zabytków. Największym z nich jest cmentarz końca XIX wieku, na którym stoją stare rzeźby nawiązujące do Pasji. Na terenie Wasilkowa znajduje się również zabytkowy kościół parafialny pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego z 1883 roku. Do zabytków w mieście należy też cerkiew z bramą, a poza miastem drewniany wiatrak holenderski z 1939 roku w Studziankach.
Na terenie skansenu Białostockiego Muzeum Wsi we wsi Osowicze zgromadzone są liczne zabytki wiejskiej architektury drewnianej, m.in. dwór ziemiański z początku XIX wieku, trzy wiatraki, kuźnia, młyn wodny, chałupy i dworki drobnoszlacheckie, stodoły i spichrze; w budynkach tradycyjne wyposażenie wnętrz i wystawy tematyczne.

Wasilków to miasto liczące ponad 10 tysięcy mieszkańców (według danych GUS z 30 czerwca 2012, miasto posiadało 10306 mieszkańców). Położone jest w rozwidleniu rzek Czarnej i Supraśl na skraju Puszczy Knyszyńskiej, oddalone od Białegostoku ok. 8 km., którego jest satelitą.

Nazwa miasta pochodzi od imienia Wasilko. W języku staropolskim tak nazywano ostęp leśny Puszczy Knyszyńskiej. Miasto powstało na dwóch brzegach granicznej rzeki Sokołdki (Sokółki vel Czarnej), która płynęła po między ostępami Wasilków i Hwoźna, a także na dwóch brzegach Supraśli. Pierwszy z ostępów puszczańskich – Wasilków, zawdzięczał swą nazwę produkowanemu tam materiałowi drzewnemu, klepkom do beczek, czyli wasiłkom, zwanych też z niemiecka wańczosem. Wasiłki wykonywano z dębiny. Dąbrowa pewnie, jak to utrwalone zostało w nazwie wasilkowskiej wsi Dąbrówki, porastała ten ostęp puszczański. Wasilków to też nazwa portu drzewnego, czyli bindugi, która zapoczątkowała istnienie dzisiejszego miasta.

O Wasilkowie wzmiankowano już w 1528 roku. Miasto (wówczas na granicy Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego) założył Grzegorz Wołłowicz, dla którego uzyskał od króla Zygmunta Augusta 10 grudnia 1566 roku miejskie prawo magdeburskie. Do XVIII wieku Wasilków był stolicą starostwa niegrodowego, dzierżawionego między innymi przez budowniczego Hioba Prayetfuessa i Łukasza Górnickiego – sekretarza i bibliotekarza Zygmunta Augusta, pisarza i autora ,,Dworzanina Polskiego”. Po III rozbiorze w 1795 roku Wasilków włączony został do Prus Wschodnich, a w 1807 został włączony do Zaboru rosyjskiego. Po powstaniu listopadowym miasto stało się ważnym ośrodkiem przemysłu wełnianego. W końcu XIX wieku w Wasilkowie zamieszkiwało 3918 osób, z tego: 1936 katolików (49,8%), 1470 wyznania mojżeszowego (38%) oraz 430 prawosławnych (11%). Niestety pożar 5 maja 1895 roku strawił pół miasta (w miasteczku przeważała zabudowa drewniana). W końcu XIX wieku w Wasilkowie pracowało 9 zakładów. W 1939 roku Wasilków liczył 5174 mieszkańców. Na początku XX wieku kryzys w białostockim włókiennictwie spowodował upadek fabryk w Wasilkowie. Odbudowa nastąpiła w okresie międzywojennym. W wyniku działań wojennych Wasilków zniszczony został w około 20 procentach, a liczba mieszkańców wyniosła 3948 osób. Po II wojnie światowej Wasilków stał się miastem satelickim Białegostoku. Po odbudowie zalewu na rzece Supraśl stał się ważnym ośrodkiem wypoczynkowym, służącym przede wszystkim mieszkańcom Białegostoku. Obecnie większość mieszkańców Wasilkowa uczy się i pracuje w pobliskim Białymstoku.